Recreatiewateren

Onderzoek naar vervuiling zwemwateren

Steeds meer Nederlanders zwemmen in plassen, meren, rivieren en stadswateren. Buitenwater is belangrijk voor ontspanning, gezondheid en leefkwaliteit. Maar hoe gezond is het water waarin we zwemmen eigenlijk?

Om die vraag te beantwoorden publiceerden NIOO-KNAW en Natuur & Milieu in september 2026 het rapport Zorgen over zwemwater. Daarin is onderzocht hoe het staat met de ecologische en chemische kwaliteit van Nederlandse zwemwateren. Hiervoor zijn openbare waterkwaliteitsgegevens uit de periode 2015 tot en met 2024 geanalyseerd van 205 officiële zwemwateren en 57 populaire stedelijke zwemplekken. Deze waterkwaliteitsgegevens zijn in opdracht van de waterbeheerders (de waterschappen en Rijkswaterstaat) verzameld volgens een standaard protocol, en kunnen ook opgevraagd worden via het waterkwaliteitsportaal. 

De publicatie van het rapport heeft veel aandacht gekregen in de media en leidde tot uiteenlopende vragen over de onderzoeksresultaten. Om alle vragen zo goed mogelijk te beantwoorden, hebben we op deze pagina aanvullende informatie verzameld. De komende maanden wordt deze informatie verder aangevuld.

Hier vindt u:

• Een overzicht van de normoverschrijdende stoffen per onderzochte locatie voor officiële zwemwateren en niet officiële stedelijke zwemwateren – nu beschikbaar.
• Een toelichting op de gebruikte data, methodiek, scripts en analyses – beschikbaar vanaf eind oktober.
• Antwoorden op veelgestelde vragen over het onderzoek – beschikbaar vanaf eind oktober.

Met deze aanvullende informatie maken we het onderzoek en de achterliggende analyses zo transparant mogelijk. Zo kunt u zelf verder verkennen hoe het staat met de kwaliteit van het oppervlaktewater.

Onderzoeksresultaten in het kort

De resultaten geven aanleiding tot zorg. De verbetering van de waterkwaliteit lijkt de afgelopen jaren te zijn gestagneerd. In geen van de onderzochte zwemwateren werd in 2024 een goede ecologische kwaliteit bereikt. Ook de chemische kwaliteit schiet tekort: geen enkel onderzocht zwemwater voldoet aan alle chemische kwaliteitseisen. Op alle onderzochte locaties werden chemische stoffen aangetroffen in hogere concentraties dan wettelijk is toegestaan.

Deze normoverschrijdingen kwamen voor bij verschillende soorten stoffen. Het gaat onder meer om PFAS, zware metalen, bestrijdingsmiddelen, vlamvertragers en verbrandingsstoffen. Deze stoffen komen op verschillende manieren in het water terecht, bijvoorbeeld vanuit industrie, landbouw, verkeer, scheepvaart en afvalwater. Dat laat zien dat de vervuiling van verschillende bronnen afkomstig is en zich niet beperkt tot één sector of gebied.

Het onderzoek laat zien dat een zwemwater volgens de huidige methodiek van zwemwater beoordelen als veilig of zelfs uitstekend kan worden beoordeeld, terwijl er tegelijkertijd sprake kan zijn van chemische vervuiling. De officiële zwemwaterbeoordeling richt zich namelijk vooral op acute gezondheidsrisico’s voor de mens zoals blauwalg en de poepbacteriën Escherichia coli (E. coli) en intestinale enterokokken. De bredere ecologische en chemische kwaliteit van het water blijft daarbij grotendeels buiten beeld.

De chemische normen die in dit onderzoek worden gebruikt, zijn normen die zijn opgesteld ter bescherming van de aquatische ecologie. Een overschrijding van zo’n ecologische norm betekent daarom niet automatisch dat zwemmen in het betreffende water onveilig is. Of er een risico voor de zwemmer bestaat, hangt onder meer af van de mate van overschrijding, de eigenschappen van de stof en de mate en duur van de blootstelling. Wel geeft een overschrijding aan dat de chemische belasting hoger is dan de waarde die vanuit het oogpunt van bescherming van het aquatische ecosysteem als aanvaardbaar wordt beschouwd.

Hoewel dit onderzoek zich richt op zwemwateren, zijn de resultaten breder relevant. De uitkomsten laten zien dat chemische vervuiling op grote schaal voorkomt en dat de kwaliteit van oppervlaktewater op veel plekken tekortschiet.