Bioboeren

De kwaliteit van het Nederlandse oppervlaktewater is op veel plekken nog niet op het gewenste niveau. Tegelijkertijd zijn er steeds meer boeren die bewust werken aan een gezonde bodem en een goede balans tussen bodem en water. Binnen de biologische landbouw gebeurt dit bijvoorbeeld door andere keuzes te maken in bemesting, gewasbescherming en bodembeheer. Maar in hoeverre deze manier van werken ook zichtbaar is in de kwaliteit van het water rondom landbouwpercelen, is nog onvoldoende bekend. Daar richt dit onderzoek zich op. 

Binnen het project Waterparels bij Bioboeren, een samenwerking tussen Natuur & Milieu, NIOO-KNAW en Bionext, wordt onderzocht welke invloed biologische landbouw heeft op de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater. Het doel is om beter inzicht te krijgen in de bijdrage van biologische bedrijven aan schoon water en om te bepalen welke landbouwpraktijken hier het meest aan bijdragen. 

Het onderzoek bestaat uit een combinatie van data-analyse en veldonderzoek. In de data-analyse wordt onder andere gekeken naar de relatie tussen landgebruik, grondsoort en waterkwaliteit. Deze bestaande gegevens vormen een referentiekader voor het veldonderzoek op biologische bedrijven. 

Voor het veldonderzoek zijn elf biologische boeren betrokken: vijf melkveehouders en zes akkerbouwers. Bij deze bedrijven wordt in het voorjaar en najaar onderzoek gedaan in sloten die langs landbouwpercelen liggen. Op verschillende momenten worden watermonsters genomen en geanalyseerd op onder andere nutriënten, metalen, fytoplankton en bestrijdingsmiddelen. Tijdens het veldwerk worden daarnaast de pH, het zuurstofgehalte, de geleidbaarheid en de temperatuur van het water gemeten. 

Om te onderzoeken wat er met de waterkwaliteit gebeurt wanneer het water langs een biologisch perceel stroomt, worden metingen gedaan aan het begin en aan het einde van het perceel. Zo kan worden gekeken of en hoe de waterkwaliteit verandert tijdens deze route. Daarnaast worden in het voorjaar vegetatieopnames uitgevoerd om de plantensoorten en vegetatie in en rondom de sloot in kaart te brengen. Ook wordt gekeken naar de aanwezigheid van vogels in het gebied. 

Niet alleen het water wordt onderzocht. Ook de bodem van de landbouwpercelen wordt bemonsterd. Daarbij worden bodemmonsters genomen van verschillende dieptes om de bodemgezondheid te bepalen. Daarnaast wordt de toplaag van de bodem onderzocht op de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen. 

De resultaten van het veldonderzoek worden uiteindelijk vergeleken met bestaande, openbare waterkwaliteitsgegevens. Hierdoor ontstaat een beter beeld van de waterkwaliteit rondom de deelnemende biologische bedrijven en hoe deze zich verhoudt tot de algemene waterkwaliteit in het gebied. Zo draagt Waterparels bij aan meer kennis over de relatie tussen biologische landbouw en waterkwaliteit. De resultaten kunnen bovendien helpen om zichtbaar te maken welke biologische landbouwpraktijken een positieve bijdrage leveren en welke voorbeelden als inspiratie kunnen dienen voor de toekomst.