Volkstuintjes

Voor veel volkstuinders is de tuin een plek om te ontspannen, buiten bezig te zijn en te genieten van alles wat groeit en bloeit. Schoon en gezond water speelt daarbij een belangrijke rol. Het draagt bij aan een rijke natuur op het complex en wordt vaak gebruikt om gewassen en planten water te geven. Juist op deze plekken wordt zichtbaar hoe belangrijk waterkwaliteit is voor mens en natuur. 

Wat hebben we onderzocht?

De kwaliteit van het water wordt beïnvloed door verschillende factoren. Vervuiling vanuit landbouw, industrie of afvalverwerking kan van buitenaf een rol spelen. Tegelijkertijd hebben ook keuzes op het volkstuincomplex zelf invloed, bijvoorbeeld het gebruik van bestrijdingsmiddelen en meststoffen of de manier waarop oevers worden onderhouden.

Omdat er zoveel verschillende oorzaken kunnen zijn, vraagt verbetering van de waterkwaliteit vaak om samenwerking tussen meerdere partijen. Dat maakt het vraagstuk uitdagend, maar biedt ook kansen om gezamenlijk stappen vooruit te zetten.

In deze pilot werkten het Hoogheemraadschapen Delfland, twee volkstuincomplexen, het NIOO-KNAW en Natuur & Milieu samen aan meer inzicht in de lokale waterkwaliteit. Daarbij is zowel de ecologische als de chemische kwaliteit van het water onderzocht. De resultaten geven inzicht in de factoren die het waterleven en de waterkwaliteit beïnvloeden.

Een bijzonder onderdeel van het project was dat volkstuinders zelf de ecologische waterkwaliteit konden meten. Met een door het NIOO-KNAW ontwikkelde methode onderzochten zij het leven in en rond het water. Daarmee ontstond niet alleen waardevolle informatie over de toestand van het water, maar groeide ook de kennis en betrokkenheid van de deelnemers. Zo wordt zichtbaar hoe planten, dieren en waterkwaliteit met elkaar samenhangen.

Daarnaast is onder de tuinders een enquête gehouden over het beheer van de tuinen en het gebruik van verschillende middelen. Daaruit blijkt dat veel tuinders al bewust omgaan met hun impact op het milieu. Tegelijkertijd kwamen enkele aandachtspunten naar voren waarmee besturen en tuinders samen verder aan de slag kunnen.

Samen werken aan oplossingen

Bij waterkwaliteit zijn vaak meerdere partijen betrokken. Gemeenten zijn meestal eigenaar van de grond en soms verantwoordelijk voor het onderhoud van sloten. Waterschappen zijn verantwoordelijk voor een goede waterkwaliteit, maar hebben niet altijd invloed op alle bronnen van vervuiling.

Voor volkstuinbesturen is het daardoor niet altijd eenvoudig om de juiste weg te vinden binnen deze bestuurlijke werkelijkheid. Daarom zijn de resultaten van deze pilot gedeeld met de betrokken gemeenten. Tijdens een gezamenlijke bijeenkomst zijn de uitkomsten besproken en zijn vervolgafspraken gemaakt om maatregelen te verkennen die bijdragen aan schoner en gezonder water.

Kennis delen voor meer impact

De ervaringen uit deze pilot worden momenteel verder uitgewerkt, zodat ook andere volkstuinverenigingen ervan kunnen profiteren. De opgedane kennis wordt gebundeld in een praktische handleiding voor tuinders. Daarnaast wordt, samen met de landelijke volkstuinvereniging AVVN, een webinar georganiseerd waarin de aanpak en lessen uit het project worden gedeeld.

Zo bouwen we stap voor stap aan meer bewustwording, kennis en samenwerking rond schoon water. Want een gezonde leefomgeving begint vaak dichtbij huis, bijvoorbeeld op de volkstuin. En samen laten we zien dat het kán.